Kitap Yazmaya Nasıl Başlanır? Kitap Yazmak İçin İlk Adımlar
- 1 Haz
- 6 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 12 Haz
Bir kitap yazmak istiyor ama nereden başlayacağınızı bilmiyor musunuz? Bu, yazar adaylarının en sık yaşadığı sorunlardan biridir. Aklınızda yıllardır dolaşan bir hikâye, unutamadığınız karakterler, okurlarla paylaşmak istediğiniz bir fikir ya da kendi hayatınızdan izler taşıyan güçlü bir anlatı olabilir. Fakat bilgisayarın başına geçip boş sayfayı açtığınızda her şey bir anda zorlaşır.
Bazen ilk cümleyi bulamazsınız. Bazen birkaç sayfa yazıp beğenmezsiniz. Bazen de hikâyenin başını bilirsiniz ama sonunu göremezsiniz. Bu noktada birçok yazar adayı aynı düşünceye kapılır: “Belki de ben kitap yazamıyorum.”
Oysa sorun çoğu zaman yeteneksizlik değildir. Sorun, yazma sürecine yanlış yerden başlamaktır. Kitap yazmak yalnızca ilhamla ilerleyen bir süreç değildir. Elbette hayal gücü önemlidir; ancak iyi bir kitap için fikir kadar plan, sabır, tutarlılık ve yöntem de gerekir. Bu nedenle yazmaya başlamadan önce kendinizi, hikâyenizi ve çalışma biçiminizi tanımanız gerekir.
Yazmaya Başlamadan Önce Kendinize Sormanız Gereken İlk Soru
Kitap yazmak isteyen birçok kişi doğrudan metne girmek ister. Bu anlaşılır bir istektir. İnsan aklındaki hikâyeyi bir an önce kâğıda dökmek, karakterlerini konuşturmak, olayları başlatmak ister. Fakat yazmaya başlamadan önce sorulması gereken daha temel bir soru vardır:
Ben nasıl bir yazarım?
Bazı yazarlar plan yapmadan ilerleyemez. Önce karakterleri, mekânları, olay örgüsünü, bölüm sırasını ve finali belirlemek isterler. Bazıları ise hikâyeyi yazarken keşfeder. Başta yalnızca güçlü bir fikri vardır; karakterler, çatışmalar ve olaylar yazma sürecinde şekillenir.
Bu iki yaklaşım birbirinden tamamen kopuk değildir. Tıpkı insanların tamamen içe dönük ya da tamamen dışa dönük olmaması gibi, yazarlar da çoğu zaman bu iki uç arasında bir yerde durur. Önemli olan, hangi yöntemin size daha uygun olduğunu fark etmektir.
Planlı Yazarlar: Kitap Yazmak İçin Yol Haritası Çıkaranlar
Planlı yazarlar, yazma sürecine başlamadan önce metnin iskeletini kurmak ister. Bu yaklaşım özellikle ilk kitabını yazacak yazar adayları için oldukça yararlıdır; çünkü yazma sürecinde kaybolmayı, karakter tutarsızlıklarını ve yarım kalan dosyaları büyük ölçüde önler.
Planlı çalışan bir yazar önce hikâyesinin temel unsurlarını belirler. Ana karakter kimdir? Bu karakterin yaşı, geçmişi, ailesi, korkuları, istekleri ve zayıf noktaları nelerdir? Hikâyede hangi mekânlar kullanılacaktır? Olaylar hangi sırayla ilerleyecektir? Kitabın başında karakter nerede durur, sonunda nasıl değişir?
Bu sorular ilk bakışta ayrıntı gibi görünebilir; ancak roman yazımında ayrıntılar metnin omurgasını oluşturur. Karakterinizin başta yeşil gözlü olduğunu yazıp kitabın sonunda kahverengi gözlü olduğunu söylerseniz okur bunu fark eder. Hikâyenin başında, küçük bir kasabada yaşayan bir karakterin hiçbir açıklama yapılmadan birkaç bölüm sonra büyükşehir geçmişine sahipmiş gibi davranması da metnin güvenilirliğini zedeler.
Bu nedenle yazmaya başlamadan önce temel bir karakter dosyası oluşturmak iyi bir başlangıçtır. Bu dosyada karakterin adı, yaşı, fiziksel özellikleri, ailesi, eğitim durumu, mesleği, korkuları, güçlü ve zayıf yönleri, önemli geçmiş deneyimleri yer alabilir. Bütün bu bilgileri kitapta kullanmak zorunda değilsiniz. Fakat yazar olarak karakterinizi ne kadar iyi tanırsanız, onu o kadar tutarlı ve canlı yazarsınız.
Olay Örgüsünü Bölümlere Ayırmak
Kitap yazmaya başlamak isteyenler için en pratik yöntemlerden biri, hikâyeyi bölümlere ayırmaktır. Roman yazmak gözünüzde büyüyorsa, onu tek parça hâlinde düşünmeyin. Ortalama bir roman onlarca bölümden oluşur. Her bölüm, büyük hikâyenin küçük bir parçasını taşır.
Örneğin, seksen bin kelimelik bir roman yazmak ilk bakışta çok zor görünebilir. Fakat bu romanı yirmi iki bölüme ayırdığınızda, her bölüm yaklaşık üç bin beş yüz kelimeye denk gelir. Bu da hedefi daha yönetilebilir hâle getirir.
Bu aşamada her bölümü ayrıntılı yazmanız gerekmez. Önce yalnızca kısa bölüm özetleri oluşturabilirsiniz. Örneğin:
Bölüm 4: Ana karakter sevdiği kişinin ailesiyle tanışmaya hazırlanır. Bu sahnede karakter hem heyecanlı hem de gergindir. İlişkinin ciddileştiğini fark eder. Ancak eski bir tanıdık bu buluşmayı uzaktan izlemektedir ve karakterlerin huzurunu bozacak bir hamle yapmaya hazırlanır.
Bu tür kısa özetler yazma sürecinde size yön verir. Boş sayfanın karşısına geçtiğinizde “Ne yazacağım?” diye düşünmek yerine, o bölümde hangi olayın yaşanacağını bilirsiniz. Bu da yazıya başlamayı kolaylaştırır.
Taslak Hazırlamak Yaratıcılığı Öldürür mü?
Bazı yazar adayları plan yapmanın yaratıcılığı sınırlayacağını düşünür. Bu tamamen yanlış değildir; fazla katı bir plan bazı yazarlar için yazma isteğini azaltabilir. Fakat doğru hazırlanmış bir taslak, yaratıcılığı öldürmez. Tam tersine, ona güvenli bir alan açar.
Taslak, metnin hapishanesi değildir; yol haritasıdır. Yolculuk sırasında başka bir sokaktan geçmeye karar verebilirsiniz. Yeni bir karakter ekleyebilir, bazı sahneleri çıkarabilir, finali değiştirebilirsiniz. Fakat elinizde bir harita varsa, kaybolduğunuzda geri dönebileceğiniz bir nokta olur.
Özellikle ilk kitabını yazanlar için taslak hazırlamak çok önemlidir. Çünkü yazar çoğu zaman hikâyenin gerçekten kitap olacak kadar güçlü olup olmadığını yazmaya başladıktan sonra fark eder. Oysa planlama aşaması, bu sorunu daha erken görmenizi sağlar.
Hikâyenizin güçlü bir sonu yoksa, ana çatışması zayıfsa, karakterlerin amacı belirsizse ya da olaylar birbirini doğal biçimde takip etmiyorsa, bunu üç yüz sayfa yazdıktan sonra fark etmek yorucudur. Taslak hazırlamak, bu tür sorunları daha en başta görmenizi sağlar.
Hikâyenizin romana dönüşebilecek kadar güçlü olup olmadığını görmek için dosyanızı veya kitap fikrinizi bizimle paylaşabilirsiniz.
Plansız Yazarlar: Hikâyeyi Yazarken Keşfedenler
Her yazar plan yaparak çalışmaz. Bazı yazarlar için en doğru yöntem doğrudan yazmaya başlamaktır. Bu yazarlar karakterlerini, olayları ve çatışmaları yazma süreci içinde keşfeder. Hikâye, onların gözünde önceden çizilmiş bir proje değil, adım adım ortaya çıkan canlı bir yapıdır.
Bu yöntemin güçlü bir tarafı vardır: Metin daha doğal, daha şaşırtıcı ve daha içgüdüsel ilerleyebilir. Yazar, karakterlerin sesini yazarken bulur. Olaylar bazen planlanmamış ama etkileyici yönlere sapar. Bu da metne canlılık katabilir.
Fakat plansız yazmanın önemli riskleri de vardır. Hikâye dağılabilir. Karakterlerin özellikleri değişebilir. Olayların sırası karışabilir. Başta önemli görünen bir karakter daha sonra unutulabilir. Mekânlar, tarihler, ilişkiler ve geçmiş bilgileri arasında tutarsızlıklar oluşabilir.
Bu nedenle plansız çalışan yazarların da tamamen kontrolsüz ilerlememesi gerekir. Yazmaya doğrudan başlamak istiyorsanız bile en azından temel notlar tutmanız gerekir. Karakter isimleri, yaşlar, önemli olay tarihleri, mekân bilgileri ve karakterler arasındaki ilişkiler tek bir dosyada yer almalıdır. Böylece ilk taslak tamamlandığında metni toparlamak çok daha kolay olur.
Kitap Yazmak İçin Hangi Yöntem Size Daha Uygun?
Yazmaya başlamadan önce kendi çalışma alışkanlıklarınıza bakın. Günlük hayatta liste yapmayı sever misiniz? Alışverişe çıkmadan önce not alır mısınız? Okurken altını çizdiğiniz yerler, kenara aldığınız notlar, telefonunuzda tuttuğunuz fikirler var mı? Bir işe başlamadan önce adımları görmeyi seviyor musunuz?
Cevabınız evetse, muhtemelen planlı yazma yöntemi size daha uygun olacaktır. Kitaba başlamadan önce karakter dosyaları, bölüm özetleri, zaman çizelgesi ve mekân notları hazırlamak sizi rahatlatır.
Tam tersine, fazla plan yapmak sizi sıkıyor ve yazma isteğinizi azaltıyorsa, daha serbest bir yöntem denemek isteyebilirsiniz. Fakat bu durumda da en azından temel bir takip dosyası oluşturmanız gerekir. Çünkü roman yazmak uzun bir süreçtir ve yalnızca hafızaya güvenmek çoğu zaman yeterli değildir.
Burada önemli olan doğru ya da yanlış yöntemi bulmak değil, size uygun yöntemi bulmaktır. Bazı yazarlar bütün romanı ayrıntılı bir şekilde planlar. Bazıları yalnızca başlangıcı ve finali bilir. Bazıları birkaç karakter profili çıkarıp yazmaya başlar. Bazıları ise ilk taslağı tamamen serbest yazar, sonra ciddi bir düzenleme sürecine girer.
Kitap Yazmak İçin Uygulanabilir İlk Adımlar
Kitap yazmak istiyorsanız ama nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız, kendinize küçük ve uygulanabilir hedefler koyun. Büyük hedefler çoğu zaman insanı korkutur. “Bir roman yazacağım” demek yerine “Bugün ana karakterimi tanımlayacağım” demek daha gerçekçidir.
İlk adım olarak kitabınızın temel fikrini bir cümleyle özetlemeye çalışın. Bu hikâye ne hakkında? Ana karakter ne istiyor? Onun önündeki en büyük engel ne? Okur bu hikâyeyi neden merak etsin?
İkinci adımda ana karakterinizi yazın. Onu yalnızca fiziksel özellikleriyle değil, korkuları, arzuları, geçmişi ve değişim potansiyeliyle düşünün. İyi karakterler yalnızca olayların içinden geçmez; yaşadıkları olaylar sonucunda değişir.
Üçüncü adımda hikâyenin başlangıcını, ortasını ve sonunu kabaca belirleyin. Başta karakter hangi durumdadır? Ortada neyle mücadele eder? Sonunda ne kazanır, ne kaybeder, nasıl değişir?
Dördüncü adımda kitabınızı bölümlere ayırmayı deneyin. Her bölüm için birkaç cümlelik kısa özetler yazın. Bu özetler kusursuz olmak zorunda değildir. Ama size yazmaya başlarken tutunabileceğiniz bir yapı sağlar.
Beşinci adımda düzenli bir yazma zamanı belirleyin. İlham beklemek, kitap yazmak için güvenilir bir yöntem değildir. Yazmak, düzenli çalışmayla ilerler. Her gün birkaç saat ayıramıyorsanız bile haftalık olarak sürdürülebilir bir yazma düzeni kurmanız gerekir.
İlk Taslak Kusursuz Olmak Zorunda Değildir
Yazar adaylarının yaptığı en büyük hatalardan biri, ilk taslağı yayımlanmış kitap kalitesinde yazmaya çalışmaktır. Bu beklenti gerçekçi değildir. İlk taslak genellikle dağınık, eksik, yer yer zayıf ve düzensiz olur. Bu normaldir.
İlk taslağın amacı kusursuz bir metin ortaya çıkarmak değildir. İlk taslağın amacı, hikâyeyi baştan sona kâğıda dökmektir. Asıl güçlendirme süreci bundan sonra başlar. Kurgu toparlanır, karakterler derinleştirilir, sahneler yeniden yazılır, gereksiz tekrarlar çıkarılır, dil temizlenir.
Bu nedenle yazarken her cümleyi durup yeniden düzeltmek çoğu zaman ilerlemeyi yavaşlatır. Elbette bazı yazarlar daha kontrollü ilerlemeyi sever; ancak sürekli başa dönmek, özellikle ilk kitaplarda metnin tamamlanmasını engelleyebilir. Önce hikâyeyi bitirmek, sonra geliştirmek daha sağlıklı bir yöntemdir.
Ne Zaman Profesyonel Destek Alınmalı?
Bazı yazarlar yazma sürecini tek başına tamamlayabilir. Bazıları ise başlangıçta, ortada ya da ilk taslaktan sonra profesyonel desteğe ihtiyaç duyar. Bu utanılacak bir durum değildir. Kitap yazmak uzun ve teknik bir süreçtir. Her yazarın güçlü ve zayıf yönleri farklıdır.
Eğer hikâyeniz varsa ama nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız, yazar koçluğu ya da geliştirici editörlük desteği size yol gösterebilir. Eğer ilk taslağınızı tamamladıysanız ama metnin yeterince güçlü olup olmadığından emin değilseniz, editoryal değerlendirme almak daha doğru olabilir.
Profesyonel bir göz metindeki boşlukları, tutarsızlıkları, zayıf karakterleri, aksayan olay örgüsünü ve okurun ilgisini kaybedebileceğiniz noktaları daha net görür. Bu destek, yazarın sesini yok etmek için değil, metnin potansiyelini ortaya çıkarmak için vardır.
Sonuç: Kitap Yazmak İçin Önce Yolunuzu Tanıyın
Kitap yazmaya başlamak için kusursuz bir fikre, tamamen hazır bir plana ya da mükemmel cümlelere ihtiyacınız yok. Fakat kendinizi kandırmamanız gerekir: Sadece güçlü bir fikir, kitap yazmak için yeterli değildir. O fikri taşıyacak bir yapı, tutarlı karakterler, sürdürülebilir bir çalışma düzeni ve sabır gerekir.
Bazı yazarlar ayrıntılı planla ilerler. Bazıları hikâyeyi yazarken keşfeder. Bazıları bu iki yöntemi birleştirir. Hangi yolu seçerseniz seçin, önemli olan yazma sürecini bilinçli şekilde yürütmektir.
Aklınızdaki hikâye yıllardır sizinle olabilir. Fakat onun bir kitaba dönüşmesi için artık yalnızca düşünülmesi değil, çalışılması gerekir. İlk adımı küçük tutun: fikrinizi yazın, karakterinizi tanıyın, birkaç bölüm planlayın ya da doğrudan ilk sahneyi deneyin. Çünkü kitap yazmaya başlamanın en doğru yolu, beklemek değil, yazma sürecine bilinçli bir ilk adım atmaktır.
Kitap fikrinizi, yarım kalmış dosyanızı ya da tamamlanmış metninizi birlikte değerlendirelim.
Yorumlar